in/tiem: zomertyposium Initiaal 2019

zaterdag 31 augustus 2019, Mediahuis Antwerpen

Het zomertyposium belicht de kracht
om
te ontdekken

Het veertiende Typosium van Initiaal, de alumni-organisatie van het Plantin Instituut voor Typografie, spreekt over de oorsprong en de toekomst van het schrift, lezen en leesbaarheid, en verrassende typografiek.
Op zaterdag 31 augustus 2019 spreken we af in het Mediahuis op de Linkeroever, samen met kalligraaf en kunstenaar Brody Neuenschwander, ontwerpend onderzoekster Ann Bessemans en performer Titi Zaadnoordijk. Natus Verbaenen is dit jaar onze prentenmaker.

Nog slechts 14 plaatsen vrij.

Brody Neuenschwander

Kalligrafie tussen grafittikunst en duchamp

Brody Neuenschwander is een kalligraaf en tekstkunstenaar. Het woord kalligrafie roept associaties op met monniken en scriptoria. Bereid u voor op een verrassing want Neuenschwanders werk reikt van kalligrafie op papier en canvas over beelden in gelaserd metaal, gips of glas tot textiel, film, video-installaties en zelfs live performances.

In zijn werk toont hij een diepgaande interesse voor de verschillende betekenissen in visuele taal, waarbij hij onophoudelijk experimenteert met de vormen en beelden in onze schriftcultuur, en daarbij constant balanceert op het scherp van de snee tussen woord en beeld. Schrijven beperkt zich bij Brody Neuenschwander nooit tot papier; het vindt even gemakkelijk zijn weg op canvas, op architectuur als op de menselijke huid. Het intrigeert hoe hij het geschreven woord van een kleine, zelfs intieme grootte vertaalt naar monumentale ruimtes. Hoewel hij voortdurend nieuwe vormen en technieken in zijn schrijven gebruikt, blijft zijn eigen signatuur daarin steeds aanwezig.

Brody Neuenschwander woont en werkt in Brugge. Onder meer de Amerikaanse, Britse en Belgische overheid zijn klanten van hem, naast de universiteit van Princeton, modeontwerper Dries Van Noten, productontwikkelaar Marcel Wanders, het Rijksmuseum in Amsterdam, en privé-verzamelaars wereldwijd.
Zijn samenwerking met de Britse filmmaker Peter Greenaway beslaat 25 jaar, waarbij hij de kalligrafie en tekstkunst verzorgde voor film als Prospero’s Books, en The Pillow Book en voor opera’s als Writing to Vermeer, Columbus en Writing on the Water.


Ann Bessemans

ontwerpend onderzoeker met passie voor typografie

Prof. dr. Ann Bessemans (1983) is een bekroond grafisch ontwerpster, die werkzaam is als leesbaarheidspecialist binnen haar eigen opgerichte onderzoeksgroep READSEARCH, een onderzoeksgroep binnen PXL-MAD School of Arts en Universiteit Hasselt. Aan hetzelfde instituut doceert ze eveneens typografie en letterontwerp aan bachelors en (internationale) masters.

Voor haar projecten (zoals visuele prosodie) ontving Ann van Microsoft Advanced Reading Technologies (Seattle, USA) verschillende beurzen. In september 2015 eindigde Ann als finalist in het New Scientist Wetenschapstalent 2015, een zoektocht naar toptalenten in Vlaamse en Nederlandse Universiteiten. In april 2016 werd Ann Bessemans verkozen als lid van de Jonge Academie waarbinnen ze werkzaam is binnen verschillende werkgroepen en waar ze van 2017-2019 ook een (verkozen) bestuursmandaat opnam binnen de werkgroep Kunst en Wetenschap.
Twee interviews met haar: hier en hier.

Daarnaast heeft Ann ­Bessemans meegewerkt aan een Europees COST project in verband met lees­ergonomie, om de – stagnerende – evolutie van lezen in het digitale tijdperk terug te dringen.
Internationaal is Ann een ­geziene gast op (interdisciplinaire) conferenties, waaraan zij regelmatig bijdragen levert (papers, lezingen, workshops), die door collega’s gewaardeerd worden. Ann is alumna van de Expert class Type Design.


Titi Zaadnoordijk

beeldend kunstenaar, dichter en performer

Titi Zaadnoordijk (1960) hield als kind al van tekenen en schrijven. Ze maakte haar eerste linoleumdruk toen ze 11 jaar was: een appeltje in 3 kleuren.
Later ging ze biologie studeren, omdat ze niet durfde te zeggen dat ze eigenlijk kunst wilde.

Gelukkig vond Titi toen toch snel de moed om haar hart te volgen, ze werkte heel hard en werd kunstenaar. Later ook nog dichter en performer.

Al heel vroeg in haar loopbaan vond Titi haar eigen thematiek en vorm: ze pelt de buitenkant, de uiterlijkheden en de opsmuk af, waarna de essentie overblijft. Titi is niet uit op vernieuwing, maar op verdieping. Zij volgt een eeuwenoude traditie van kunstenaarschap, om steeds meer meester te worden over haar eigen signatuur. Titi werkt aan een oeuvre.

Zelfkennis en eerlijkheid brengen humor en relativering. Voor de kijker zijn haar figuren weer beschouwers. In hun gevoeligheid en aandacht werken ze troostend. Titi’s werk geeft moed.


Natus Verbaenen

Typosiumprent 2019

De vader van Natus Verbaenen (1941) was een verwoed aquariumliefhebber. Een van zijn kompanen was een uitgever. Als kleine jongen verslond Natus niet alleen de door zijn firma uitgegeven ‘kapitein Zeldenthuis’ boeken. Uit de tijdschriften die hij hem gaf scheurde hij vol verwondering de paginagrote afbeeldingen met prenten van o.a. Minne en Masereel… Dit was zijn eerste kennismaking met de wonderbaarlijke wereld van het zwart/wit uitbeelden.

In de adolescente jaren hernieuwde dit contact via zijn leraar esthetiek, Frans Dille. Naast de liefde voor lijnvoering bracht hij hem ook in contact met het etsen. Samen met de geur van drukinkt werd zijn grafische wereld verder geopend.

Jaren nadien maakte hij kennis met de lithografische techniek in het Frans Masereelcentrum te Kasterlee. Al doende en experimenterend, uit gesprekken met andere kunstenaars en het grasduinen in vakliteratuur opende zich een universum aan uitdrukkingsmogelijkheden, waarbij de voorkeur voor de contrastwerking van het zwart/wit een voorkeur bleef behouden. Het werd zijn definitieve uitdrukkingswereld.
 
 
Natus Verbaenen

Het ruisen van de over elkaar schurende lithostenen, de kleurverandering van de opdrogende steen, het aanmaken van inkt en het manipuleren van het vette potlood, het gekras van onder het mes wegschavende inktdeeltjes zijn net zoals het trekken van de drukinkt en het knarsen van de lithopers onderdeel geworden van zijn altijd blijvende liefde voor de steendruk.


De oorsprong en de toekomst van schrijven

Brody Neuenschwander

Brody Neuenschwander en zijn goede vriend David ­Sington van Dox Productions uit London broedden al twaalf jaar op een ambitieus plan om een documentaire te maken over de wortels van ons schrift. Onverwacht kwam het budget van Arte en de BBC om de driedelige documentaire te draaien. Ze moesten halsoverkop hun afspraken voor het komende jaar afzeggen en hun reiskoffers pakken. Met de filmploeg maakte Brody een wereldreis en hij zal met ons zijn beste foto’s delen.
De film bekijkt de oorsprong van het schrift wereldwijd (Mesopotamië, Egypte, China, Centraal Amerika); ze belicht de oorsprong van het alfabet in Sinaï rond 1800 BC, volgt de ontwikkeling van kalligrafische tradities, de uitvinding van de boekdrukkunst, en de gevolgen van hedendaagse technologie op oude schrifttradities. Ze wil het centrale belang van schrijven aantonen als een uitdrukking van individuele en maatschappelijke identiteit in elke samenleving waar ook ter wereld.

In dit reisverslag zijn we getuige zijn van het traject dat de drie grote schrifttradities – de Chinese, Arabische en Latijnse – volgden. Die trajecten zijn heel verschillend. Zo werd de Latijnse kalligrafische cultuur fel gehinderd door het dure en moeilijk te produceren perkament. Het papier is een Chinese uitvinding maar de Arabische kalligrafie kon evenzeer het papier gebruiken. De filmploeg onderzocht ook de snelheid van het schrijven, of waarom de boekdrukkunst met losse letters in de Chinese cultuur ontstond.
De documentaires komen in de lente van 2020 op Canvas.


Programma en praktische info

  • 10.00 u. Ontvangst met koffie en zoetigheid
  • 10.20 u. Welkomstwoord
  • 10.25 u. Brody Neuenschwander | Kalligrafie tussen grafittikunst en Duchamp
  • 11.25 u. Brody Neuenschwander | De oorsprong en de toekomst van schrijven
  • 12.25 u. Voorstelling twaalfde typosiumprent door Natus Verbaenen
  • 12.40 u. Lunch
  • 13.50 u. Ann Bessemans | Ontwerpend onderzoeker met passie voor typografie
  • 14.50 u. Pauze
  • 15.00 u. Titi Zaadnoordijk | Beeldend kunstenaar, dichter en performer
  • 16.00 u. Afsluiting

Typosium XIV gaat door op 31 augustus 2019, in het Mediahuis, Katwilgweg 2 in 2050 Antwerpen (Google maps).
Inschrijven kan via het formulier hieronder.
De deelname bedraagt
ofwel € 50 voor toegang inclusief lunch;
ofwel € 105 voor toegang inclusief lunch én de twaalfde typosiumprent.

Wie zich al aansloot bij Plantinia als PlantinGezel of PlantinGenoot krijgt € 10 korting.

Betaling kan op het rekeningnummer: BE50 9795 9286 5318 ter attentie van Connie Wera (BIC: ARSPBE22). Gelieve uw naam te vermelden bij uw overschrijving.

Uw voornaam (verplicht)

Uw naam (verplicht)

Organisatie

Beroep

Uw email (verplicht)

Postadres

 Ik kom naar het Typosium   Ik kom niet naar het Typosium, maar wens op de emaillijst te komen


in/vorm: zomertyposium Initiaal 2017

Het zomertyposium belichtte de rol van in de gedrukte media

Lees het volledige verslag…